Đèn Pha LED

Đèn pha (floodlight) là bộ đèn chiếu một khối sáng ra xa theo hướng mình xoay. Thân đèn có ngàm xoay được, nên cùng một bộ đèn có thể rọi lên mặt tiền, rọi xuống sân bãi, hay rọi ngang vào biển hiệu. Đây là điểm khác cơ bản với hai họ đèn hay bị nhầm:

• Đèn đường có quang học bất đối xứng, cố tình đẩy sáng dọc theo mặt đường và cắt bớt phần chiếu ngược lên mắt người đi. Lắp đèn pha lên cột đèn đường thì được sáng, nhưng chói và loãng.
• Đèn nhà xưởng chiếu thẳng xuống từ trần cao, quang học đối xứng tròn. Đèn pha treo trong xưởng sẽ đổ bóng lệch.

Dải hàng ở đây chạy từ 6W (rọi tiểu cảnh, biển hiệu nhỏ) tới 1.800W cho sân vận động, quang thông từ 3.000 lm tới 183.600 lm, và toàn bộ đạt IP66 — tức chịu được tia nước áp lực, dùng ngoài trời không mái che.

Bốn việc đèn pha làm tốt nhất: chiếu mặt tiền và kiến trúc · chiếu sân bãi, kho ngoài trời, bãi đỗ · chiếu biển hiệu và logo · chiếu sân thể thao. Mỗi việc cần một góc chiếu khác nhau — đó là số phải chốt trước, không phải công suất.

Hai bộ đèn cùng 100W, cùng 15.000 lm, nhưng một cái góc 15° và một cái góc 90° thì dùng cho hai việc hoàn toàn khác. Góc hẹp dồn sáng đi xa; góc rộng trải sáng gần. Dải góc trong nhóm này:

Ký hiệu hai số (ví dụ 132×16) nghĩa là chùm rộng 132° theo phương ngang và chỉ 16° theo phương dọc — dùng để "quét" một dải dài. Loại này giải được đúng bài toán hay gặp: chiếu sáng biển hiệu dài mà không làm sáng cả cửa sổ nhà bên.

Luật thực dụng: khoảng chiếu càng xa thì góc càng phải hẹp. Rọi mặt tiền cách 20m bằng đèn góc 90° là mất phần lớn ánh sáng ra trời.

Bảng dưới đây là mức thường dùng, đối chiếu với dải công suất và quang thông có thật trong nhóm này:

Hiệu suất trong nhóm này đạt 100 – 170 lm/W. Chênh lệch đó là tiền điện thật: cùng cho 20.000 lm, đèn 120 lm/W tiêu thụ ~167W còn đèn 170 lm/W chỉ ~118W — chạy 10 giờ mỗi ngày thì khác nhau khoảng 180 kWh mỗi năm cho một bộ đèn.

Tuổi thọ trong nhóm: 30.000 – 100.000h. Với đèn treo trên cột cao hoặc giàn sân vận động, tuổi thọ quan trọng hơn giá mua — mỗi lần thay là một lần thuê xe nâng.

Toàn bộ đèn pha trong nhóm này đạt IP66: chống bụi hoàn toàn và chịu được tia nước áp lực. Nhưng nước vào đèn pha thường không vào qua thân đèn — nó vào qua ba chỗ khác:

• Đầu cáp. Cắt cáp rồi nối bằng băng keo là đường nước vào chắc chắn nhất. Phải dùng cút nối chống nước, và để cáp vòng xuống trước khi vào đèn để nước chảy theo cáp không đi ngược vào.
• Lỗ thoát khí (breather). Đèn pha tốt có màng thoát khí cân bằng áp suất; bịt kín lỗ này lại là làm đèn "hút nước" khi nguội. Vài dòng ghi rõ cơ chế chống hút nước — đó là chi tiết đáng hỏi.
• Đặt sai hướng. Đèn rọi ngửa lên trời hứng nước đọng trên mặt kính; nếu phải rọi ngửa, ưu tiên bản có rãnh thoát nước và kiểm định IK cho kính cường lực.

Kính cường lực đạt IK07 ở một số dòng nghĩa là chịu được va đập cơ học — cần cho bãi đỗ, sân thể thao, khu công cộng nơi đèn dễ bị bóng hoặc đá va vào.

Nhóm này có đủ bốn kiểu điều khiển, và chọn sai là hoặc trả tiền cho thứ không dùng, hoặc phải thay cả bộ khi muốn nâng cấp:

Luật chọn: đi dây điều khiển lúc lắp bao giờ cũng rẻ hơn đi lại sau. Nếu có khả năng sau này muốn hạ sáng theo giờ, chọn bản 1-10V hoặc DALI ngay từ đầu — phần chênh giá nhỏ hơn nhiều so với việc kéo lại dây trên cột 8m.

Chiếu sáng sân thi đấu không phải "sân to thì mua đèn công suất lớn". Bốn yêu cầu riêng, và đó là lý do có dòng đèn pha chuyên sân vận động với công suất tới 1.800W và quang thông tới 183.600 lm:

• Độ rọi theo cấp thi đấu. Sân tập khác sân thi đấu có khán giả, khác sân có phát sóng truyền hình. Cấp càng cao thì độ rọi yêu cầu càng lớn, và phải đều — chỉ số đồng đều quan trọng hơn con số lux đỉnh.
• Chống chói cho người chơi. Cầu thủ nhìn theo bóng bay lên; đèn đặt sai vị trí là chói trực tiếp. Đây là việc của quang học góc hẹp 9°–15° đặt trên giàn cao, không phải đèn góc rộng đặt thấp.
• Không nhấp nháy khi quay chậm. Máy quay tốc độ cao ăn được hiện tượng nhấp nháy mà mắt thường không thấy. Dòng cao cấp ghi rõ "không nhấp nháy" (flicker-free) — bắt buộc nếu sân có phát sóng.
• Duy trì quang thông lâu. Dòng chuyên sân thể thao ghi mốc L80 sau 50.000h hoặc L70 sau 80.000h, tức sau nhiều năm vẫn còn đủ sáng để thi đấu.

Thực tế đặt hàng: gửi kích thước sân, chiều cao giàn/cột dự kiến và cấp thi đấu — đội kỹ thuật tính ra số bộ đèn, góc chiếu và sơ đồ bố trí, kèm bản tính độ rọi. Đây là việc phải làm trước khi chốt số lượng, không phải sau.

Lắp đặt — bốn điểm hay làm sai:

1. Ngàm xoay phải siết đủ lực. Đèn pha xoay được nghĩa là nó cũng tự xoay được khi gió lớn. Siết đúng lực và kiểm lại sau một tháng.
2. Chừa khoảng tản nhiệt phía sau. Áp sát đèn vào tường bít cánh tản nhiệt là cách rút ngắn tuổi thọ nhanh nhất.
3. Cáp vòng xuống trước khi vào đèn (xem mục IP66 ở trên).
4. Chống sét cho cột ngoài trời. Đèn trên cột cao cần bảo vệ chống sét lan truyền; hỏi mức bảo vệ của từng dòng khi đặt hàng.

Đèn pha 100W thay được đèn cao áp 250W không?

Thường là được, nhưng phải so quang thông chứ không so watt. Đèn cao áp metal halide 250W cho khoảng 15.000–20.000 lm khi mới và tụt nhanh; đèn pha LED 100W ở 150 lm/W cho 15.000 lm và giữ được lâu hơn. So thêm góc chiếu vì quang học hai loại khác nhau.

Rọi mặt tiền thì đặt đèn cách tường bao nhiêu?

Quy tắc nhanh: khoảng cách bằng 1/3 tới 1/2 chiều cao phần tường cần rọi, với đèn góc 30°. Đặt sát chân tường sẽ ra vệt sáng hình nan quạt rất rõ ở phần dưới và tối phần trên.

Có cần chống nước cho ổ cắm/tủ điện ngoài trời không?

Có. Đèn IP66 nhưng tủ điện IP20 thì điểm yếu nằm ở tủ. Toàn bộ tuyến ngoài trời phải cùng cấp bảo vệ.

Bảo hành và chứng từ

Bảo hành theo chính sách từng hãng, tính từ ngày xuất hoá đơn. Hàng nhập khẩu chính hãng có hoá đơn, tờ khai và chứng nhận xuất xứ đầy đủ cho hồ sơ hoàn công. Hồ sơ dự án cần thêm đường cong quang học (IES/LDT) hay biên bản thử nghiệm thì nêu ngay khi hỏi hàng.